logo_bassam

درگفتگو با یک کارشناس مطرح شد:

زهره مهرنوروزی-تک‌فرزندی یکی از مسائل آسیب‌زا در سال‌های اخیر به شمار می‌رود که رشد فزاینده‌ای داشته است و بسیاری از خانواده‌های ایرانی به آن گرایش پیدا کرده‌اند. بدون شک ادامه این رویه می‌تواند اساس موجودیت یک جامعه را سست و بنیان خانواده را متزلزل ساخته و با تهدیدات متعددی روبه‌رو کند.اندیشه فرزندآوری یکی از فرایندهای زیربنایی و بسیار مؤثر در ایجاد آرامش و تحکیم و کارآمدی خانواده است. از سوی دیگر تولد فرزندان در خانواده احساس مفید و مؤثر بودن را برای والدین به ارمغان می‌آورد.

بسیاری از جامعه‌شناسان و روانشناسان معتقدند تعداد فرزندان بر نحوه زندگی زوجین، روابط زناشویی و تنش‌های والدین تأثیر می‌گذارد. در واقع در کنار آسیب‌هایی که خود کودک تک فرزند با آنها روبه‌رو می‌شود، آسیب‌های متعددی هم خانوادۀ این کودکان را تهدید می‌کند. این خانواده‌ها همواره نگران بوده و فکر می‌کنند که اگر مشکلی برای این یک کودک به وجود بیاید، هیچ کاری از آنها ساخته نیست. بدون شک این نگرانی و وابستگی شدید والدین و تک‌فرزند زمینه اضطراب و استرس و فشارهای روانی را ایجاد خواهد کرد. 

در کنار آسیب‌هایی که خود کودک تک فرزند با آنها روبه‌رو می‌شود، آسیب‌های متعددی هم خانوادۀ این کودکان را تهدید می‌کند

علاوه بر موارد گفته شده ترس از دست دادن تک‌فرزند باعث می‌شود این کودکان به‌صورت محدودتر رشد کرده و والدین اجازه ندهند با گروه همسالان بازی و تعامل داشته باشند و به طور مستقل کارهای روزمره خود را انجام دهد. درهمین باره شاخه سبزگفتگویی را با هما طلایی مشاور خانواده انجام داده است که می خوانید:

عدم تعامل با اطرلفیان

این مشاور خانواده  در خصوص معایب تک فرزندی گفت: کودکان تک احساس تنهایی می کنند و همچون دیگر کودکانی که خواهر و برادر دارند، نمی توانند با دیگران تعامل داشته باشند.

وی تصریح کرد: کودک تنها در خانه ای زندگی می کند که فضای کودکی وجود ندارد، زیرا همیشه تعداد بزرگسالان بیشتر از کودکان است و به دلیل ارتباط کمتر با کودکان و تماس بیشتر با بزرگسالان، نمی تواند مقتضای کودکی خود را بروز دهد و آن گونه که لازم است بچگی کند، لذا از نظر روانشناختی دچار اختلال می شود.

طلایی با بیان این که این کودکان تک برای بهتر بودن در درس و دیگر فعالیت ها تحت فشار بیشتری از طرف خانواده هستند، افزود: به خاطر دلواپسی های بیش از حدی که والدین برای محافظت از آنها دارند، از آزادی های لازم و متناسب سن خود برخوردار نیستند.

وی بیان کرد: کودک تک به دلیل توجه زیاد پدر و مادر و سایر بستگان نزدیک از اعتماد به نفس کمتری برخوردار است. این کودکان بخاطر مراقبت بیش از حد پدر و مادر، از دخالت آنها در کارهایشان خسته می شوند و به دلیل نداشتن خواهر و برادر فرصت تجربه برخی از احساسات و چگونگی کنترل و مدیریت آن ها را پیدا نمی کنند و در مدرسه و سایر محیط‌های اجتماعی دچار مشکلات ارتباطی می شوند و در مقایسه با کودکانی که در خانواده چند فرزندی بزرگ شده اند، کمتر می توانند از حقوق خود دفاع کنند.

این استاد دانشگاه افزود: این کودکان به دلیل نداشتن ارتباط با خواهر و برادر در ذهن و خیال خود با دوستان خیالی بازی می کنند. و ارتباط با آن ها، تمایل (بیش از حد) به اسباب بازی و حیوانات نشان می دهد.

وی با اشاره به این که این کودکان تحمل کمتر و حساسیت بیشتر نسبت به رفتار دیگران دارند افزود: کودکان خانوادهای تک فرزند به دلیل خود محوری، سختتر با دیگران ارتباط برقرار کرده و دوست پیدا می کنند.

طلایی گفت: تک فرزندان به دلیل نداشتن الگویی از جنس مخالف در خانواده، آسیب پذیری بیشتر از لحاظ جنسی و روابط اجتماعی خواهند داشت.

تک فرزندان در معرض اسسب های جسمی

این مشاور خانواده از تبعات منفی تک فرزندی بر سلامت جسمی، روانی و اجتماعی به مواردی از جمله : افزایش احتمال چاقی در مقاطع مختلف سنی، کم شدن فعالیت جسمی و افزایش ساعت تماشای تلویزیون، افزایش احتمال بیماری های جسمی و روانی اشاره کرد.

وی درادامه به تبعات منفی بر سلامت روانی این کودکان اشاره کرد و گفت: می توان به افزایش احتمال اختلالات شخصیتی نسبت به جامعه عمومی، افزایش احتمال ابتلا به اختلالات گفتاری، پایین تر بودن سطح شاخص های بهداشت روان (استرس، افسردگی و …) در دانش آموزان تک فرزند اشاره نمود.

طلایی گفت: تبعات منفی از دست دادن تک فرزند بر جنبه های مختلف سلامت جسمی و روانی والدین نیزتاثیرمی گذارد، از جمله ابتلا به افسردگی و بیماری های مزمن بسیار بیشتر از خانواده های چند فرزند می باشد.

وی تصریح کرد: تک فرزند به هنگام ورود به جامعه از حیث رفتارهای تعاملی از مهارت کمتری برخوردار است، چراکه قرار بوده این مهارت را در آزمایشگاه خدادادی خانواده (در عمل) و با وجود خواهر و برادر یاد بگیرد.

طلایی در ادامه به آسیب های تک فرزندی با رویکرد روانشناسی و علوم تربیتی پرداخت و گفت: از جمله این آسیبها رواج فرزند سالاری است. در خانواده های تک فرزند بیش از حد به خواسته ها و مطالبات فرزند توجه شده و اغلب افراط و زیاده روی والدین در برآوردن خواسته های تنها فرزندشان مشاهده می شود.

فرزند سالاری

وی از دیگر موارد به توجه افراطی کردن به تک فرزندان اشاره کرد و افزود: والدینی که قصد داشتن فقط یک فرزند را دارند، از اول می دانند که این تنها بچه آنها خواهد بود، پس چرا برایش همه کار نکنند؟ از سوی دیگر اگر والدین بعداً متوجه شوند که فرزندشان تنها بچه آنها خواهد بود، خیلی احساس ناتوانی و بی کفایتی می کنند، بنابراین همه کاری برای تسکین خودشان انجام می دهند.

وی با بیان این که مطالعاتی نیز منتشر شده است که به جنبه های مثبت تک فرزندی پرداخته اند ولی تعداد آنها در قیاس با مطالعاتی که به تبعات منفی آن پرداخته اند کمتر است، افزود: مطالعات متعدد در چین بر این باورند که به موازات افزایش تعداد خانواده های تک فرزند باید انتظارات تغییرات گسترده ای را در رفتار جامعه چین داشت به طوری که از آن به عنوان “بمب ساعتی رفتاری” نام برده اند.

 درد بی درمان

وی تک فرزندی را درد بی درمان می داند و می افزاید: افزایش پرشتاب آسیب‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی و چالش‌های موجود در زمینه فرزندآوری مستلزم ارتقاء سطح بینش و آگاهی خانواده‌ها و ارائه آموزش‌های لازم و انجام پژوهش‌های علمی عمیق و گسترده است.

این مشاوره خانواده تاکید کرد: در جامعه کنونی تغییرات گسترده‌ای در سبک فرزندآوری ایجاد شده است، به طوری که به تدریج جایگاه الگوی سنتی خانواده با محوریت «حضور فرزند مایۀ رحمت و برکت است» جای خود را به الگوی «حضور فرزند مایۀ زحمت است» داده که ضرورت دارد با ارائه راهکارهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی افکار عمومی را از آسیب‌های این موضوع مطلع ساخت.

وی در بعد اجتماعی تبعات تک فرزندی گفت: جامعه‌ای که در آن کودکان، پدران و مادران آن از سلامت جسمی، روانی و تربیتی برخوردار نباشند، نمی‌تواند جامعه‌ای پویا و پیشرو باشد.

طلایی با بیان اینکه آیات قرآن کریم فرزند و جمعیت را مدد الهی دانسته و از ارکان تکامل بشر می‌پندارد. تاکیدکرد:اگرچه در آموزه‌های دینی به طور مستقیم بحثی از تک فرزندی یا کمیت و تعداد فرزند به میان نیامده است، اما جهت‌گیری کلی روایات به سمت کثرت جمعیت است.

وی با بیان اینکه وجود فرزند، موجب آسایش روحی و فکری انسان می‌شود و انسان را از دغدغه درونی و افسردگی روحی نجات می‌دهداظهارداشت: از منظر روانشناختی نیز والدین تک فرزند به دلایل مختلف مانند جدایی فرزند از خانواده با آسیب‌هایی چون اضطراب و افسردگی روبرو خواهند بود.

مادران د معرض آسیب

این مشاور روانشناس با اشاره به اینکه تحقیقات نشان داده است که از نظر جسمی بارداری و شیردهی و زایمان به سلامتی مادر کمک کرده و نقش مهمی در هوش و حافظه و جلوگیری از سرطان‌های متعدد دارد تصریح کرد: والدین تک فرزند در زمینه اخلاقی و تربیتی نیز با آسیب‌هایی روبرو هستند. از جمله این آسیب‌ها می‌توان به رواج فرهنگ فرزند سالاری اشاره کرد.

شاید از همین رو ست که چین با داشتن یک میلیارد 400میلیون نفر افزایش تعدد فرزندان را  دردستور کار قرار داده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

12 − شش =