logo_bassam

گسترش شکل تازه ای از ربا درقم

ربا در قالب فروش سیم کارت در قم

با دقت در احکام الهی در می یابیم که یکی از مصدایق فساد انگیز در داد وستد در جامعه اسلامی ربا است اما ربا در قالب سیم کارت شکلی نادری از رباست که در زیر پوست این شهر، مقدس شهری که به علم و اجتهاد شهراست در جریان است و اندک کسانی می دانند که چه تعداد افراد در قالب این نوع معامله متضرر شده اند. فعل و معامله ای که حرام بودن آن  توسط تمام مراجع و علما به اثبات رسیده است.اما در ابتدا لازم است به فلسفه ربا و نگاه اسلام به این معامله نگاهی بیندازیم.

چرا ربا حرام است؟ فلسفه تحریم ربا چیست؟

 چرا خداوند بزرگ ربا خوارى را حرام کرده است؟ چرا اسلام، آن را این قدر تقبیح نموده است؟ و چرا این همه آیات و روایات در نکوهش آن وارد شده است؟ این سؤالى است که همه مى‏خواهند پاسخ آن را بدانند.

ربا که تقریباً معادل واژه انگلیسی “usury” است اصطلاحی در قرآن است که به معنی سود ظالمانه در معامله یا تجارت است. ربا چندین بار در قرآن در سوره‌های بقره، آل عمران، نساء و روم به شدت مورد انتقاد قرار گرفته‌است و تنها گناهی است که از آن به عنوان “جنگ با خدا” نام برده شده‌است.

ربا در اسلام

ربا اصطلاحی در دین اسلام است (از آن با عنوان جنگ با خدا یاد می شود) که به معنی گرفتن یک مال در عوض پرداخت مالی از همان جنس است به طوری که میزان یکی زیادتر از دیگری باشد.

مثلا 100 هزار تومان به کسی داده شود و 110هزار تومن در مدتی بعد از او گرفته شود.

اگر بخواهیم ربا را به صورت ملموس بیان کنیم می توان به نزول اشاره کرد و گفت که نزول شکلی از ربا است. چیزی که برای عموم قابل درک است نزول یا بهره (پول نزولی یا پول بهره ایی) است که شکلی از ربا است. اصطلاح ربا به صورت کلی است و نزول یک شکلی از ربا است.

اما داستان ربا درقالب فروش سیم کارت  درقم چیست؟

با یکی از فریب خوردگان این معامله  که خودش صاحب دفتر پیشخوان دولت است گفتگویی شده است که می خوانید:

 او می گوید: زمانی که برای خرید سیم کارت رفتم به موبایل فروشی مراجعه کردم و با شرایط فروش سیم کارت ها مواجه شدم گمان کردم معامله خوبی باشد قرار دادی امضا کردم و متعهد شدم و پیش قسط را پرداخت کردم .متعهد شدم کل بدهی را که  300 میلیون می شد طی 25 ماه پرداخت کنم تمام هزینه پرداخت شده است اما چند روز پیش متوجه شدم خطی را که به مشتری فروخته ام به علت پرداخت بدهی قطع کرده اند. درحالی که کل بدهی ها را پرداخت کرده ام ولی متاسفانه متوجه شدم که آنها دو برابر قیمت قرارداد را از من می خواهند.

 اکنون 300 میلیون پرداخت کرده ام اما هیچ سیم کارتی به نامم نیست و انها نیز طبق یک قانون ربا دوبرابر مقدار قرارداد را از من می خواهند متاسفانه نمی دانم در این شهر چه تعداد فریب خورده دچار این شرایط شده اند که دستشان هم به جایی بند نیست . متاسفانه از افراد زیادی شنیده ام که فروشمده سیم کارت ها گفته است با شخصیت های پر نفوذ در ارتباط است و شکایت و قانون و قضا قادر به جلو گیری نیستند ضمن اینکه معترضان را تهدید به قتل می کند به همین علت افراد طرف معامله جرات شکستن سکوت و اعتراض به این ربا را ندارند.

اما بد نیست بار دیگر  به ربا از منظر قرآن نگاه کنیم تا به این یقین برسیم ربا باعث از بین رفتن شالوده زندگی اجتماعی و فردی افراد است:

ربا در قرآن

فَبِظُـلْم مِّنَ الَّذِینَ هَادُواْ حَرَّمْنَا عَلَیْهِمْ طَیِّبَـت أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَن سَبِیلِ اللَّهِ کَثِیرًا * وَأَخْذِهِمُ الرِّبَواْ وَقَدْ نُهُواْ عَنْهُ وَأَکْلِهِمْ أَمْوَ لَ النَّاسِ بِالْبَـطِـلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْکَـفِرِینَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِیمًا .

و ( همچنین ) بخاطر ربا گرفتن ، در حالی که از آن نهی شده بودند و خوردن اموال مردم بباطل و برای کافران آنها ، عذاب دردناکی آماده کرده ایم.  ( نساء، آیه 160 ـ 161 )

یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ لاَ تَأْکُلُواْ الرِّبَواْ أَضْعَـفًا مُّضَـعَفَهً وَاتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ .

ای کسانی که ایمان آورده اید ، ربا را که سودهای افزوده و چند برابر است نخورید ، و از خدا پروا کنید ، شاید رستگار شوید. ( آل عمران، آیه 130)

الَّذِینَ یَأْکُلُونَ الرِّبَواْ لاَ یَقُومُونَ إِلاَّ کَمَا یَقُومُ الَّذِى یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطَـنُ مِنَ الْمَسِّ ذَ لِکَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ إِنَّمَا الْبَیْعُ مِثْلُ الرِّبَواْ وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَیْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَواْ فَمَن جَآءَهُ مَوْعِظَهٌ مِّن رَّبِّهِ فَانتَهَى فَلَهُ و مَاسَلَفَ وَأَمْرُهُو إِلَى اللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُوْلَـئِکَ أَصْحَـبُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَــلِدُونَ * یَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَواْ وَیُرْبِى الصَّدَقَـتِ وَاللَّهُ لاَ یُحِبُّ کُلَّ کَفَّار أَثِیم * إِنَّ الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّــلِحَـتِ وَأَقَامُواْ الصَّلَوهَ وَءَاتَوُاْ الزَّکَوهَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ * یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ وَذَرُواْ مَا بَقِىَ مِنَ الرِّبَواْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ * فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ فَأْذَنُواْ بِحَرْب مِّنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِن تُبْتُمْ فَلَکُمْ رُءُوسُ أَمْوَ لِکُمْ لاَ تَظْـلِمُونَ وَلاَ تُظْـلَمُونَ. ( بقره، آیه 275 ـ 279 )

کسانی که ربا می خورند ، ( در قیامت ) برنمی خیزند مگر مانند کسی که بر اثر تماسّ شیطان ، دیوانه شده ( و نمی تواند تعادل خود را حفظ کند گاهی زمین می خورد ، گاهی بپا می خیزد ) . این ، به خاطر آن است که گفتند: «داد و ستد هم مانند ربا است ( و تفاوتی میان آن دو نیست. ) » در حالی که خدا بیع را حلال کرده ، و ربا را حرام! ( زیرا فرق میان این دو ، بسیار است. ) و اگر کسی اندرز الهی به او رسد ، و ( از رباخواری ) خودداری کند ، سودهایی که در سابق [ قبل از نزول حکم تحریم ] به دست آورده ، مال اوست ( و این حکم ، گذشته را شامل نمی گردد ) و کار او به خدا واگذار می شود ( و گذشته او را خواهد بخشید. ) امّا کسانی که بازگردند ( و بار دیگر مرتکب این گناه شوند ) ، اهل آتشند و همیشه در آن می مانند.  ( بقره، آیه 275 ـ 279 )

وَما اتَیْتُمْ مِنْ رِباً لِیَرْبُوا فی اَموالِ النّاسِ فَلایَرْبُوا عِنْدَالله وَ ما آتَیْتُمْ مِنْ زَکاهٍ تُریدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ .

آنچه بعنوان ربا می پردازید تا در اموال مردم فزونی یابد ، نزد خدا فزونی نخواهد یافت و آنچه را بعنوان زکات می پردازید و تنها رضای خدا را می طلبید ( مایه برکت است و ) کسانی که چنین می کنند دارای پاداش مضاعفند. ( روم ، آیه 39 )

یَمْحَقُ اللهُ الرّبوا و یُرْبی الصَدقاتِ وَاللهُ لا یُحِبُّ کُلَّ کَفّارِ اَثیم. (بقره ، آیه 276 )

خداوند ، ربا را نابود می کند و صدقات را افزایش می دهد! و خداوند ، هیچ انسانِ ناسپاسِ گنهکاری را دوست نمی دارد.

نکته اول: ربا «اکل مال به باطل» است .

توضیح این که مطابق آنچه از قرآن مجید و احادیث استفاده مى‏شود، ربا اکل مال به باطل است و بدون شک «اکل مال به باطل» حرام است، بدین جهت ربا نیز حرام است .معنى آکل مال به باطل این است که انسان بدون دلیل منطقى و عقلى، درآمدى داشته باشد و به عبارت دیگر اکل به باطل، در آمد بى جهت و بادآورده است .«قمار» اکل مال به باطل است، چون در آمدى است بدون دلیل منطقى و شرعى، «شراب فروشى» و درآمد حاصل از آن اکل مال به باطل است چون نه خدمتى به فرد است نه جامعه، بلکه کارى است که به فساد و ننگ و خرابى فرد و جامعه منجر می‏گردد. این یک اصل کلّى در تمام ابواب معاملات اسلامى است.

نکته دوّم: ربا و نزول مردم را از فعالیت های اقتصادى سازنده باز می دارد.

ربا سبب مى ‏شود که مردم از تجارتها و معامله‏ هاى مفید و سودمند، اما پر زحمت و حلال، روى گردان شده، جذب این معامله فاسد و پر درآمد و کم زحمت و حرام بشوند و در این زمینه روایات متعددى داریم. «هشام بن حکم – که یکى از اصحاب معروف امام صادق (ع) است – از آنحضرت پرسید: چرا ربا حرام شده است؟ حضرت فرمودند: اگر رباخوارى حلال بود مردم کارهاى مفید تجارى و هر آنچه را که به آن احتیاج داشتند ترک مى‏کردند؛ به همین جهت خداوند ربا را حرام کرد تا مردم از آن متنفر شوند و به سوى کارهاى حلال و تلاشهاى اقتصادى مفید بروند ووام فقط به صورت قرض الحسنه باقى بماند».

نکته سوم: ربا مصداق بارز ظلم است.

در آیه 279 سوره بقره، ذیل بحث ربا، خواندیم «… لا تظلمون و لا تظلمون»نه ظلم کنید و نه زیر بار ظلم بروید؛ یعنى اگر ربا بگیرید ظلم کرده‏اید پس با ربا گرفتن ظلم نکنید و اگر سرمایه اصلى شما را به شما باز نگردانند به شما ظلم شده است، به همین جهت باید سرمایه اولیه به شما برگردد تا مورد ظلم قرار نگیرید.بنابراین آیه فوق، ربا را مصداق ظلم مى‏داند و قبح ظلم نیازى به بیان ندارد و به اصطلاح فقها و اصولیّون از مستقلات عقلیّه است.

چرا ربا نوعى ظلم است ؟

تمام افرادى که در جامعه فعالیّت اقتصادى دارند هم سود دارند و هم زیان، کارخانه‏ها، مزارع، تجارتها، صنعت‏ها، دامداریها، کارهاى خدماتى و… مشمول این قانون هستند و تنها ربا خواران از این قانون مستثنى هستند و فقط سود مى‏برند و زیان نمى‏بینند. بنابراین در جامعه‏اى که همه سود و زیان دارند رباخواران سود خالص مى‏برند بى آن که کار مفیدى انجام دهند.

امیدواریم علما و دستگاه قضای این شهر که پایتخت جهان اسلام محسوب می شود برای جلو گیری از چنین ظلم آشکاری اقدام کنند و دیگران را که شاید از روی فریب و ناآگاهی وارد چنین معاملاتی شده اند را نجات دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست + دوازده =