logo_bassam

در گفتگو با یک کارشناس بررسی  شد:

مسئله باروری، یکی از مهمترین پدیده های حوزه جمعیت شناسی و از عوامل تعیین کننده  نوسانات جمعیتی هر کشوری است و مطالعه آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در سال های اخیر به دنبال کاهش چشمگیر نرخ رشد جمعیت در ایران، باروری و تشویق بر فرزندآوری به عنوان سیاست اصلی جمعیتی کشور مطرح شده است.

هم اکنون کاهش رشد جمعیت از مشکلات اساسی و جدی برای آینده کشور است که باید جهت جبران آن اقدامات لازم انجام گیرد. ایران جزء ۱۰ کشوری است که مراحل حرکت به سمت کهنسالی را به سرعت طی می کند و از این نظر در جایگاه ششم جهان قرار دارد. آمارهای حوزه جمعیتی حاکی از آن است که برای اولین بار در پایان سال ۱۳۹۸ نرخ رشد جمعیت کشور ما به زیر یک درصد رسید که این امر باعث ایجاد نگرانی هایی در میان سیاست گذاران حوزه جمعیتی شد و لذا رسیدن به نرخ باروری حداقل یعنی دو و نیم فرزند به ازای هر زن تا سال ۱۴۰۴ و حفظ جوانی جمعیت از اهداف اساسی و مهم در حوزه سیاست های جمعیتی در نظر گرفته شده است.

توجه به پیری جمعیت

توجه به مسئله  پیری و سقوط جمعیتی آنچنان مهم است که اگر هم اکنون به فکر جبران آن نباشیم، در صورت به وقوع پیوستن آن، دیگر امیدی به حل این مسئله نمیتوان داشت. یکی از راهکارهایی که در جهت حل این مشکل برآن تاکید شده، سیاست های تشویقی فرزندآوری میباشد. سیاست‌های تشویقی برای فرزندآوری، از جمله برنامه‌هایی است که کشورهای درگیر با کاهش رشد جمعیت، آن را در اولویت برنامه های خود قرار داده و اجرایی کرده‌اند؛ موضوعی که چند سالی است در کشور ما نیز مطرح شده است. البته باید در نظر داشت که فرزند آوری پدیده ایست چند بعدی که نمیتوان آن را صرفا از جنبه فردی و انتخاب شخصی در نظر گرفت، زیرا بسیاری از عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بر آن تاثیرگذار است.

 در اولین گام باید دانست که ایجاد شرایط و امکانات مناسب جهت بالا بردن انگیزه ازدواج برای جوانان و تشویق به فرزندآوری از اقداماتی است که باید مدنظر قرار گیرد، زیرا طول دوره باروری در زوجین تحت تاثیر کاهش یا افزایش سن ازدواج متغیر است و به این ترتیب بر موضوع فرزندآوری تاثیر مستقیم میگذارد. در این زمینه باید به دو عامل اساسی و مهم توجه نمود. اول اینکه باید پرسید که چرا بسیاری از جوانان با وجود سن مناسب و ابراز علاقه به تشکیل خانواده هنوز ازدواج نکرده اند و دوم اینکه چرا بسیاری از زوج های جوان رغبتی به فرزندآوری ندارند و یا با وجود داشتن یک فرزند، برای داشتن فرزندان بیشتر تمایلی نشان نمی دهند؟

مشکلات اقتصادی

هما طلایی  روانشناس خانواده در رابطه با فرزندآوری و موانع آن اظهار کرد: بزرگترین مانع فرزندآوری مشکل اقتصادی است. کسانی که ازدواج می‌کنند وقتی از این زاویه برای به دنیا آمدن بچه نگاه می‌کنند می‌فهمند که مسئله فقط خوراک و پوشاک فرزند نیست آنها چون امنیت شغلی ندارند مشکلات ناشی از آن باعث میشود که در سن خیلی بالا ازدواج کنند حالا ازدواج در سن بالا هم مشکلات خودش را دارد.

وی افزود: مهم‌ترین مسئله اینجاست که علاوه بر مشکلات اقتصادی، خدمات اجتماعی خوبی ارائه نمی‌شود. امروزه زن و مرد هر دو کار می‌کنند، وقتی بعد از اتمام شب و پایان ساعت کاری، هر دو خسته از کار بیرون هستند زمانی که آنها باید برای با هم بودن بگذارند، آنقدر خسته هستند که اصلاً نمی‌توانند از امکانات و آن چیزی که در اختیارآنها هست لذت ببرند.

وی بیان کرد: دغدغه‌های خانوادگی زوجین زیاد است و با وجود اضطراب و ترس از آینده به فرزندآوری یا اینکه شخصی را به فرزندی بگیرند که نکند اتفاقی برایش بیفتد و دلبستگی‌هایی که خانواده‌ها نسبت به بچه‌ها دارند حساسیت‌های بی‌مورد شکل می‌گیرد و مشکلات فرزندپروری و به تبع آن مشکلات رفتاری برای بچه‌ها پیش خواهد آمد.

این کارشناس در رابطه با نیازهای کشور به تعداد فرزندان و نگرش به فرزندآوری در ایران بیان کرد: به طور علمی و دقیق در رابطه با اینکه نگرش به فرزندآوری چگونه است، در اینجا مواردی موجود است که آیا فرزنددار شدن به چه شکلی باشد و شیوه تربیتی آن چگونه باشد.

وی اظهار کرد: از نظر علمی چیزی نمی‌توانم بگویم که مثلا ۷۵ درصد از مردم تمایل دارند به بچه‌آوردن یا خیر، اما می‌توانم با توجه به مشکلات و مسائل فرهنگی که سال‌ها فرزند کمتر زندگی بهتر تحمیل شد و نگرش دهه‌های همچون ما و کسانی که چند سال قبل و بعد از ما بودن این شد که تک فرزندی بهتر است اما چیزی که توی این مسئله وجود دارد این حس آفرینندگی و این حس بقا و احساس خوشایندی که در مادرشدن ایجاد می‌کند،است.

هزینه بالای فرزند آوری

طلایی گفت: این توانمندی‌ها وجود دارد اما برای فرزنددارشدن انجام مراحل قبل از زایمان که بماند چندین میلیون خرج دارد که فرزند وقتی به دنیا بیاید چه مقدار باید برای وسایل بهداشتی پرداخت کرد که پرداخت آنها برای بسیاری از خانواده‌ها دشوار است.

وی ادامه داد: در جامعه ما افرادی که از نظر مالی و کمیت، زندگی پایین‌تری دارند تمایل به فرزندآوری بیشتری دارند و از طرفی آنها هم جریانات غیرقانونی را از نظر شرعی و انسانی دنبال می‌کنند، اگر فرزند قرار است به دنیا بیاید که فرزنددار شدن در ایران چگونه است به مراحلش فکر می‌کنند.

این مشاور خانواده  تصریح کرد: مادری که کارمند است چه تمهیداتی دولت برایش در نظر گرفته است و از اینکه قوانین بسیار زیادی وجود دارد که اگر کارمند قراردادی باشد مرخصی زایمان چگونه اجرا خواهد شد ومسائل دیگر که پیش روی ما است و اگر در مجموع ما فرزندآوری نداشته باشیم چند سال آینده جمعیت ما به سوی پیر شدن سوق داده میشود و ما حتما در آینده ایران برای تولید و خلاقیت‌ها و بالندگی به فرزند دار شدن احتیاج داریم.

سیاست‌های تشویقی و ترغیب‌ فرزندآوری

وی بیان کرد: فرزندآوری به عنوان یک مقوله ارزشمند در  فرهنگ ایرانی- اسلامی همیشه دارای جایگاه ویژه ای بوده است ولی باید در نظر گرفت که با توجه به شرایط اجتماعی و اقتصادی حاکم بر جامعه اگر می‌خواهیم به عوامل موثر بر فرزندآوری و رشد جمعیت توجه کنیم، اولین اقدام، ارائه مشوق‌های موثر بر گرایش جوانان نسبت به ازدواج به هنگام است. به نظر میرسد ایجاد زمینه های مناسب اشتغال و امنیت اقتصادی، تسهیل شرایط ازدواج و توجه مسئولان به این مورد، عاملی اساسی و مهم در جهت رفع بسیاری از مشکلات در این حوزه میباشد چرا که اگر جوانان دارای شغل و درآمد مناسب باشند، قطعاً به ازدواج و تشکیل خانواده و داشتن فرزند تمایل پیدا میکنند. عدم اشتغال عاملی مهم در جهت ایجاد بیکاری و فقر است که این امر باعث کاهش آمار ازدواج، افزایش میزان طلاق و عدم تمایل یا تاخیر در فرزندآوری می شود.

شرایط اجتماعی زنان

طلایی تصریح کرد: از طرفی از آنجایی که امروزه برخی از زنان شاغل و دانشجو هستند، دغدغه بسیاری از آنان از دست دادن موقعیت شغلی و تحصیلی به واسطه فرزندآوری میباشد و این امر در تصمیم گیری نسبت به تاخیر در فرزندآوری یا کاهش تعداد فرزندان متولد شده در خانواده ها بسیار اثرگذار است، لذا با قرار دادن برخی مولفه های تشویقی برای مادران شاغل و دانشجو چون مرخصی های کاری و تحصیلی، فرصت تحصیلی به مادران دانشجو در زمان بارداری و ایجاد مهدهای کودک و مراکز نگهداری از فرزندان در ادارات، نهادها و دانشگاه های محل تحصیل مادران، میتوان به تشویق فرزندآوری آنان کمک نمود. در واقع تضمین اشتغال و تحصیل زنان پس از زایمان و ایجاد بسترهای مناسب جهت فرهنگ‌سازی برای سهیم کردن پدران در تربیت و نگهداری کودکان، میتواند نقش موثری در از میان برداشتن برخی از مهمترین موانع فرزندآوری در شرایط کنونی جامعه داشته باشد.

ضرورت تدوین بسته جامع حمایتی

با توجه به مساله بحران جمعیت در ایران و اتخاذ سیاست های افزایش فرزندآوری جهت از میان برداشتن موانع و تامین اهداف جمعیتی باید در نظر داشت که این سیاست‌گذاری ها و پیشنهادات، تنها در صورتی موثر خواهد بود که  در یک بسته جامع و با در نظر گرفتن شرایط و ویژگی‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی کشور و با پشتوانه نظری و عملی همراه باشد. در غیر این صورت عامل موثری درتشویق زوجین به داشتن فرزند بیشتر نخواهد بود. در این خصوص میتوان از تجربه کشورهای موفق در این زمینه نیز استفاده نموده و با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی کشور، سیاست گذاری ها و تصمیمات مهم در این خصوص را اتخاذ نمود.



ثبت دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

5 + دوازده =