logo_bassam

زهره مهرنوروزی -به 20کیلومتری جاده قم- کاشان می رویم جایی که یک مرد عاشق سال ها تلاش کرده تا یکی از جاذبه های گردشگری قم را احیا کند.

عصر یک روز تابستان هوای خنکی در اینجا در گردش است تماشای  این بنای تاریخی با معماری عصر عباسی صفا بخش است . شب هنگام تماشای آسمان کویر لطف زیادی دارد. فرصت بسیار خوبی است برای علاقمندان به نجوم می توانند بدور از نورهای مزاحم  ستارگان زیبا را به تماشا بنشینند. کاروانسرای پاسنگان در عصرصفوی ساخته شد و در دوره‌ های پس از آن از جمله در دوره قاجاریه نیز از آن استفاده می ‌شده است که در کیلومتر 20 جاده قدیم قم – کاشان و در شعاع چند صد متری آزادراه قم – کاشان قرار دارد.

این کاروانسرا به شکل مربع 50 در 50 متر و به صورت چهار ایوان بنا شده است که در چهارگوشه بنا، چهار برج نیم دایره و در طرفین ورودی ساختمان 10 طاقنمای تزیینی قرار دارد و تمام کاروانسرا از آجر ساخته شده که روی پایه‌ ای مرکب از سنگ ‌های بزرگ که از سطوح رودخانه گردآوری شده، فرا گرفته است.

حجره‌ هایی در داخل شترخانه‌ ها وجود دارد که به عنوان حجره‌ هایی برای مراجعه کنندگان در فصل سرما مورد استفاده قرار می گرفته است و همه حجره‌ ها، چه حجره‌ های بیرونی و چه حجره‌های داخلی در ارتفاع 120 سانتیمتری از کف زمین اصلی بنا شده ‌اند.

دو حجره دیگر هم در دو طرف ایوان ورودی کاروانسرا قرار دارد که هم از ایوان و هم از حیاط ورودی دارد که از آنها به احتمال بسیار، برای سکونت نگهبانان و سرایداران کاروانسرا استفاده می‌ شده است.

این بنای تاریخی از نظر قدمت به دوره صفوی برمی ‌گردد و با شماره 357 در 20 خرداد سال 1321 ثبت شد و در اختیار اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قم قرار دارد و بهره برداری از آن از سال 1384 به مدت 30 سال به بخش خصوصی واگذار شده است.

اما سعید ابراهیمی پور کسی بود که در سال 1384تصمیم گرفت اجازه ندهد این کاروانسرا تخریب شود به همین علت وقتی که به گفنه خودش  او که برای کار در حوزه گردشگری به اتفاق یکی از اقوامش در دبی ساکن شده بود، اما با دیدن نشانه هایی سعی می کند قم را آباد کند و اولین جایی را که برای احیا انتخاب می کند پاسنگان است .

وقنی امروزما به در و دیوار این بنا نگاه می کنیم هیچ از خودمان نمی پرسیدم چه انگیزه ای باعث شد این بنا  چنین استوار با گذشت بیش از 400سال بدرخشد وخود نمایی کند.

بهره بردار کاروانسرا می گوید: وقتی که در دبی بودم می دیدم گردشگران و توریست ها برای تماشای آسمان خراش ها نیامده اند آنها در کنار هتل اقامت خود که بسیار مدرن به دنیال تمدن گذشته این ملت هستند و سعی دارند از گذشته این مردم بدانند. آنها می خواستند بدانند تا پیش از تولد این آسمانخراش ها در قلب اروپا فرهنگ تمدنی ویکجا نشینی دبی چیست وگرنه برح و باروهای غربی ها بی اندازه چشمگیرتر بود.

او می گوید: در آمد خوبی در دبی داشتم اما بعد از دومین سفرم به قم نظرم تغییر کرد وبا خودم گفتم من در وهله اول به شهر خودم بدهکارم اگر قرار است در حوزه گردشگری کاری انجام دهم  قم در اولویت است. بنابراین بعد محاسباتم تصمیم گرفتم به قم برگردم و قم را معرفی کنم. وجایی را که برای احیا انتخاب کردم کاروانسرای شاه عباسی پاسنگان بود که با صرف 20میلیارد ریال آن را از تخریب نجات دادم.

وی روند دریافت مجوز احیا بنا را کاری زمانبرمی داند و می افزاید: در دبی چنین سختگیری ها وجود ندارد سرمایه گذار به سازمان مربوطه مراجعه می کند و در عرض سه روز مجوز آماده به دست متقاضی داده می شود. اما در ایران در ابتدا باید یک کفش اهنی به پا کنی آن وقت از کارو زندگی دست بکشی بعداز چندین ماه دوندگی بلاخره به نتیجه برسی.

ابراهیمی پور علاوه بر پاسنگان آب انبار شادقلی خان را هم از تخریب نجات داده اودر واقع نگهبان میراث فرهنگی قم محسوب می شود. و دراین  زمینه با رنج ها و سختی های زیادی مواحه شده است.

این کاروانسرا حیاط بزرگی دارد که حجره های آن دور تا دور آن قرار گرفته و همچنین مکانی برای رصد ستارگان تعبیه شده به همین دلیل مورد علاقع منجمان می باشد. در این اقامتگاه فضایی برای برگزاری مراسم و آیین‌ های مذهبی و جشنواره‌ های کشوری در نظر گرفته شده و همچنین دارای مقر پرنده نگری و سفره خانه سنتی می باشد. در هر چهار ضلع این کاروانسرا ایوانی قرار دارد. دو آب انبار بیرون اقامتگاه و یک آب انبار هم در وسط صحن اقامتگاه قرار گرفته اند و نقش مهمی در تامین آب کاروانسرا در قدیم داشتند.

هزینه اقامت برای گردشگران خارجی: اقامت با صبحانه ویژه محلی در اتاق های  وی آی پی 25 یورو ، اقامت با صبحانه در اتاق ها و حجره های عمومی کاروانسرا 15 یورو می باشد و در صورت تمایل و به همراه داشتن امکانات، مسافران خارجی می توانند داخل حیاط کاروانسرا با مبلغ 10 یورو چادر بزنند .

امکانات اقامتگاه: در این مکان امکان دسترسی به اینترنت و آنتن دهی موبابل وجود دارد، همچنین مجهز به پارکینگ، تلویزیون، کتابخانه، فروشگاه سوغات و کافه می باشد. امکان گشت محلی و رصد ستارگان نیز فراهم شده است. سرویس بهداشتی و حمام به صورت مشترک برای اتاق ها در نظر گرفته شده است.

شاید کسی نداند ابراهیمی پور برای رساندن این امکانات به این بنای تاریخی برای اسایش گردشگران در این اقامتگاه چه سختی هایی را متحمل شده است. چه روزها ساعت ها برای گرفتن مجوزها در ادارات عریض و طویل قم دوندگی کرده است تا مگر بتواند یک  بنا را آباد نگه دارد.

علاقه ای ندارد بگوید چه خون دلهایی خورده است تا کاروانسرا مخروب دیروز به یک کاروانسرای زیبا امروزی تبدیل شود.

اما از عدم همکاری ارگان ها می گوید که باعث شده است نتواند یک تابلو معرفی وهدایت کنند به کاروانسرا نسب کند با تاسف بیان می کند: اگر این کاروانسرا چند متر آن طرف تر در نزدیکی شهر کاشان بود به طور حتم وضع بهتری داشت چون در این شهر به بناهای تاریخی اهمیت خاصی قائل هستند و برای سرمایه گذاران و بخش خصوصی فرصت خوبی ایجاد کرده اند ضمن اینکه امروز یکی از جاذبه های گردشگری کاشان خانه تاریخی این شهر است.

این مرد که عاشق جاذبه های تاریخی قم  است می افزاید: من هدفم از احیا بناهای تاریخی قم   کاسبی وسود آوری صرف نیست بلکه علاقه وافری است که به قم  و به بانوی بزرگ قم حضرت فاطمه معصومه علیها سلام دارم و دست عنایتش را می بینم.

وی یکی از مشکلات بخش خصوصی در احیا بناها را عدم حمایت مسئولان مربوطه از قوانین میراثی مانند حفظ محتواهای باستانی می داند و می افزاید: متاسفانه بعداز گذشت 14سال هنوز هم شاهد هستیم که تا یک وجبی بنا کشت وکار می شود در حالی که تداوم این کشت وکارها در اثر آبیاری پایه های شمال شرقی وجنوب شرقی بنا را دچار آسیب جدی می کند ، از سوی دیگر این بنا توسط دو مرغداری محسور شده است که هیچ وجه خوبی ندارد.

این فعال گردشگری می افزاید: از دیگر نکات قابل بیان در حوزه میراث بانی وجود آلودگی های بصری است مثل تیر چراغ برق هایی است که در چند وجبی بنا کاشه شده است و برای آینده بنا آسیب زننده است چون بلایای طبیعی که قابل پیش بینی نیست ممکن است در عصر طوفان یا زلزله  شکسته و کاروانسرا را ویران کند. بارها هم به اداره برق مراجعه شده و پیگیری کرده ام اما گوشی بدهکار نسیت. حادثه خبر نمی کند هنر مدیریت همین آینده نگری است  که از شدت عوارض آینده  می کاهد.

هرطور نگاه می کردم حق با وی بود. باید از بحران جلو گیری می شد این سهل انگاری پر از عواقب است اما  بعد از شکستن سبو کاری از دستی بر نمی آید مگر اینکه هزینه هنگفت احیا و مرمت کاروانسرا را بر روی دست میراث  فرهنگی  و سرمایه گذار بگذارد، می گوید  هر دو بنا را بیمه کرده است اما بازهم نگران است چرا باید با بی دقتی و بی توجهی اجازه دهیم کار به اینجا بکشد.

هرچند که پاسنگان با انواع بی مهری ها در دل کویر ایستاده است اما آنطور که بهره بردار می گوید پایه های پاسنگان لنگ بی مهری مدیرانی است که انطور که باید و شاید از بناهای تاریخی حمایت نمی کنند و دست بخش خصوصی در پوست گردو می گذارند و رها می کنند. به همین علت خیلی از کاروانسرا و خانه های تاریخی موجود کمتر سرمایه گذاری است که ریسک احیا ومرمت آن را بر عهده بگیرد، که امیدواریم این روند با عنایت متولیان تغییر کند و شاهد باشیم که بسیاری  از بناهای قم از معضل بی توجهی رها شوند.



ثبت دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پانزده − 7 =